FZ №255: Hastalık izinleri ve annelik yardımlarının temel kuralları sade bir dille

29.12.2006 tarihli ve 255 sayılı Federal Kanun, geçici iş göremezlik, hamilelik ve doğum ile çocuk bakımı dönemlerinde nakdi yardım alınmasını garanti eden temel yasal düzenlemedir. Kısaca ifade etmek gerekirse bu kanun, zorunlu sosyal sigorta sistemi aracılığıyla devletten kimin, hangi koşullarda ve ne miktarda para alacağını açıklar. İşverenlerin bilgi aktarmasını ve Rusya Sosyal Sigorta Fonu'nun (SFR) yardımları tahsis edip ödemesini zorunlu kılar.

Kanunun düzenlediği sigorta olayları

255-FZ sayılı Kanun tüm sosyal yardım türlerini kapsamaz. Belirli yaşam durumları nedeniyle kazanç kaybıyla ilgili olayların listesiyle sıkı sınırlıdır.

Belge tarafından düzenlenen temel yardım türleri şunlardır:

1. Geçici iş göremezlik yardımı ("hastalık izni"). Çalışanın kendi hastalığı, yaralanma, sanatoryum-kaplıca tedavisi veya hasta bir aile üyesine (çocuk, akraba) bakma gerekliliği durumunda ödenir.
2. Hamilelik ve doğum yardımı ("doğum yardımları"). Hamilelik ve doğum izni süresi için kadınlara tahsis edilir.
3. Hamileliğin erken dönemlerinde sağlık kuruluşlarına kayıt olan kadınlara yönelik tek seferlik yardım.
4. 1,5 yaşına kadar çocuk bakımı yardımı. Bebeğe fiilen bakan kişiye (anne, baba, büyükanne veya başka bir akraba) aylık olarak ödenir.
5. Cenaze yardımı. Sigortalı kişinin veya onun reşit olmayan aile üyesinin ölümü durumunda ödenir.

Sürece kimler dahil: Haklar ve yükümlülükler

Zorunlu sosyal sigorta sisteminde her zaman üç taraf bulunur. Rollerini anlamak çatışmaları ve gecikmeleri önlemeye yardımcı olur.

Ödeme prosedüründeki değişiklikler (Doğrudan ödemeler)

Şu anda "doğrudan ödemeler" mekanizması yürürlüktedir. Bu, işverenin artık hastalık izinleri için ödeme yapmak amacıyla kendi dönen sermayesinden para kesmediği anlamına gelir (işveren kaynaklarından karşılanan ilk üç hastalık günü hariç). Çalışandan belgeleri aldıktan sonra firma verileri SFR'ye gönderir ve fon parayı doğrudan çalışana aktarır. Bu, işletmenin iflası durumunda ödemelerin yapılmaması riskini azaltır.

Tahsis prosedürü ve ödeme süreleri

Para alma süreci daha dijital ve şeffaf hale geldi ancak net sürelere uyulmasını gerektirir.

1. Sigorta olayının gerçekleşmesi. Örneğin, doktor tarafından elektronik iş göremezlik raporunun (EİGR) açılması.
2. Bilgilerin sunulması. Çalışan (gerekiyorsa) dilekçe yazar ve banka hesap bilgilerini onaylar. İşveren, 3 iş günü içinde belge paketini SFR'ye iletir.
3. Fon tarafından inceleme. SFR'nin verileri kontrol etmek ve ödeme tahsisi hakkında karar vermek için 10 iş günü süresi vardır.
4. Fonların ödenmesi. Karar olumluysa, para kararın alındığı günü takip eden iş gününden geç olmamak üzere aktarılır.

Yardım tutarı nasıl hesaplanır

Ödeme tutarı, yardımın türüne ve çalışanın sigortalılık süresine bağlıdır.

• Hastalık izni ve doğum yardımları: Önceki iki takvim yılındaki ortalama kazancın %100'ü dikkate alınarak hesaplanır. Ancak tutar, asgari ücretin (sigortalılık süresi 6 aydan fazlaysa) altında ve kanunen belirlenen maksimum tutarın (prim tabanı üst sınırı) üzerinde olamaz.
• Sigortalılık süresinin etkisi:
  • 8 yıl ve üzeri sigortalılık süresi — ortalama kazancın %100'ü.
  • 5 ila 8 yıl arası — %80.
  • 5 yıldan az — %60.
  • İstisna: Hamilelik ve doğum yardımı, sigortalılık süresinden bağımsız olarak her zaman ortalama kazancın %100'ü oranında ödenir (sigortalılık süresi 6 aydan fazla ise).
• 1,5 yaşına kadar çocuk bakımı: Ortalama kazancın %40'ıdır. Burada da yıllık olarak endekslenen minimum ve maksimum eşikler geçerlidir.

Çalışan 6 aydan daha az çalışmışsa veya hesaplama döneminde kazancı yoksa, yardım asgari ücret dikkate alınarak hesaplanır.

Sık yapılan hatalar ve sorunlar

Pratikte çoğu sorun, insan faktörü veya prosedürün inceliklerinin bilinmemesinden kaynaklanır.

• İşveren tarafından veri iletiminde gecikme. Firma sicili SFR'ye zamanında göndermezse, ödeme süresi kayar. Sorumluluk sigortacıya aittir.
• Hatalı banka hesap bilgileri. Başka bir ödeme sistemine (Mir dışı) kart transferi mümkün değildir. Para fona iade edilir ve prosedüre yeniden başlanması gerekir.
• Hesaplama döneminde hata. Bazen çalışanlar son 2 yıldaki iş değişikliğini bildirmeyi unutur. Önceki iş yerinden kazanç belgesi olmadan yardım minimum düzeyde hesaplanabilir.
• Çalışma ve hastalık izninin birleştirilmesi. Aynı dönem için hem maaş hem de geçici iş göremezlik yardımı almak mümkün değildir. Birini seçmek gerekir.

SSS: Popüler sorulara cevaplar

Soru: Kağıt bazlı hastalık izni raporu almak zorunlu mu? Cevap: Hayır. Günümüzde neredeyse tüm iş göremezlik raporları elektronik olarak (EİGR) düzenlenmektedir. İşveren bunları sisteminde otomatik olarak görür. Kağıt versiyonu yalnızca istisnai durumlarda (örneğin, devlet sırrı teşkil eden bilgiler varsa) verilir.

Soru: İşveren SFR'ye veri aktarmayı reddederse ne yapılmalı? Cevap: Bu kanun ihlalidir. Bağımsız olarak SFR'nin bölgesel organına dilekçe ve hastalık izni raporu kopyasıyla başvurabilir veya Çalışma Müfettişliği'ne şikayette bulunabilirsiniz.

Soru: İşten ayrıldıysam yardım alabilir miyim? Cevap: Evet, ancak kısıtlamalarla. Geçici iş göremezlik yardımı, hastalık işten çıkıştan sonraki 30 gün içinde meydana gelirse ödenir (ortalama kazancın %60'ı oranında). Doğum yardımları ve çocuk bakımı yardımı genellikle işten ayrılanlara verilmez, özel durumlar hariç (işletmenin tasfiyesi, işten ayrılmadan önce başlayan bakım izni).

Soru: Hastalık izni kapandıktan sonra parayı ne kadar hızlı alırım? Cevap: İdeal senaryoda, EİGR'nin kapatılmasından itibaren 15–20 takvim günü içinde (işveren tarafından iletim için 3 gün + fon tarafından kontrol için 10 gün + transfer için 1 gün).